این سوار سوخته مغرور

نوشته شده توسط persianartmusic Posted in مقالات بازدید: 404

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

این سوار سوخته مغرور

پرویز مشکاتیان، خوش درخشید ولی دولت مستعجل نبود. اولین فیلم هایی که از او داریم، جوانی بلند بالا و با صلابت را نشان می دهد که جوان سال ترین هنرمند گروه هایی است که در آن زمان، پرچمدار بازگشت به اصالت های موسیقی ایرانی بودند. او در اولین کنسرت های رسمی خود شاید بیست سال هم نداشت ولی مثل هنرمندی پخته و مجرب جلوه می کرد. خانواده او موسیقیدان و موسیقی شناس بودند و حس موسیقی به طور غریزی و موروثی در مشکاتیان موج می زند، او خیلی زود بالید و در جوانی شناخته شد. در نوار کاستی که به یادبود استاد اسماعیل ادیب خوانساری در سال هزار و سیصد و شصت و یک در منزل استاد پرشده، صدای اساتیدی چون کسایی و عبادی را می شنیدیم که از او با احترام یاد می کنند. مشکاتیان در بهار شصت و یک، بیست و شش سال داشت. کدام بیست و شش ساله امروزی از تأیید و تصدیق اساتیدی چهل تا شصت سال بزرگتر از خود بهره مند است؟

شاید بی هیچ فاصله بعیدی، مشکاتیان در کنار محمدرضا لطفی و حسین علیزاده، از تک سواران طلایه دار «موسیقی عصر بازگشت» محسوب شود. در کنار اینان، داریوش طلایی و مجید کیانی هم بودند که راه و رسم مدرس تری را برگزیدند و در ردیف، زیستند و بحق، استادی کردند و راه و رسم قدما را زنده نگه داشتند. مشکاتیان اما، چنین نبود. همانطور که لطفی و علیزاده هم، هر سه اینان، توانایی ویژه در ساز تخصصی خود، مهارت در نواختن ساز یا سازهای دیگر، جست وجوی عطر و طعم و رنگ تازه برای آثارشان و مهم تر از همه، ساختن و ساختن را فراموش نکردند و همه اینان، پیش از سی و چهل سالگی آثار ماندگاری ساختند که در حافظه مردم نقش بسته است.

پرویز مشکاتیان، «جوان اول سنتور» در آزمون باربد، آخرین نوآور جدی در سنتورنوازی نیز بود. برخی در سال های اخیر به «نوآوری» هایی از سنخ جدیدتر و «مدروز» مایل شدند و این تب تند هم فرو نشست. حتی با این که در ابتدا، بنا به روایاتی، از حسن نیت پدرانه شخص مشکاتیان هم بی نصیب نمانده بود. اما زمان اثبات می کند که هر چه از چارچوب موسیقی ایرانی خارج شود، شانس کمتری برای ماندگار شدن می یابد و خیلی زود «ته می کشد»، نوآوری مشکاتیان از این دست نبود، لحن نوازندگی، سونورتیه خاص، حس ضربی اصیل و شیرین کاری های هنرمندانه او، اگر چه هیچ وقت تبدیل به یک مکتب نشد و مثل بزرگانی از قبیل محجوبی و ورزنده و شهناز، در حد یک سبک فردی و منحصر به شخص هنرمند باقی ماند، لیکن تأثیر و نفوذ آن انکارناپذیر بود.

کسی تصور نمی کرد بعد از پروازهای هنرمندانه رضا ورزنده در میدان تک نوازی و بداهه پردازی و بعد از آن آرایش دقیق و معمارانه فرامرز پایور در گروه نوازی و تنظیم برای ارکستر، کسی بتواند در سنتورنوازی حرف تازه ای بیاورد. ولی مشکاتیان صاحب آخرین «حرف تازه» در ساز خویش شد و متأسفانه یا خوشبختانه، تعداد زیادی «تالی» هم پیدا کرد که هیچکدام از آنها به گرد پای بیست و شش سالگی او هم نرسیدند، شاید کار را خیلی ساده گرفته بودند و شاید هم چند نکته که هیچ، همان حسن ازلی را هم نداشتند، فقط به نام مشکاتیان تأسی کردند و زحمت خود داشتند.

مجموعه ای از دانش ادبی و مهارت های موسیقایی (به ویژه در اجرای جمعی) و حس لطیف و اصیل «ایرانی» ای که مخصوص اوست، شعله هوش ربای موسیقی او را فروزان کرده است. «موسیقی» او جوان پسندترین نوع از رده موسیقی های سنتی در عصر ما بوده است و هواداران و مقلدان بسیاری دارد. مشکاتیان، تعلیمات اصلی موسیقی را از محضر دکتر داریوش صفوت گرفته و نسبت به او احترام بسیار دارد. همچنین به فرامرز پایور و محمدرضا لطفی و ناصر فرهنگ فر، که نخستین این اساتید را شخصا از او شاهد بوده ام، گذشته از این، می گفت که مدت ها به نوارهای رضا ورزنده گوش می کرده تا دریابد که صدای ساز چگونه شیرین و دلنشین می شود. طرفه این که از زیر تأثیر قوی و نفوذ ورزنده بزرگ، به سلامت بیرون آمده و زیرسایه خود نشسته و نهال خود را پرورانده است.

در نواپردازی و کار با ارکستر، مشکاتیان یکی از الگوهاست، یکی از الگوهای اصلی در موسیقی بیست و پنج سال گذشته ما. محمدرضا درویشی، او را ادامه دهنده سنتی می داند که علی اکبر شیدا، نی داوود و محجوبی را پرورانده است. سنتی که موسیقیدان را در نواپردازی، متوجه و متمرکز بر دقایق و لطایف ادبیات فارسی می داند و بر لطف تلفیق و حسن تألیف در کلام و نغمه، تأکید می کند، بدین معنا این سخن درست است. اگرچه مشکاتیان قطعات بسیار زیبایی هم اجرا کرده و ساخته که چندان در بند تلفیق با کلام نیستند و آثاری مستقل به حساب می آیند.

مثل «بیداد» و آن قطعه طولانی و بسیار باارزش در ابتدای نوار «دستان» که از مدولاسیون بدیع و منحصری برخوردار است.عنصر دیگر، در آثار مشکاتیان، حس ضربی اوست. توجه به ریتم های دلکش و تغییر وزن های بدیع و غافلگیرکننده از مختصات آثار اوست. دوستی و معاشرت یک عمر با گوهری چون ناصر فرهنگ فر را در پرورش این حس نباید از یاد برد و نیز باید اعتراف کرد که بداعت های مشکاتیان در این عرصه هم با کپی کاری ها و تقلیدهای بی رویه مقلدانش، زیر غبار ماند و... بگذریم که این یادداشت برای سپاس و تکریم است نه برای نقد و بررسی، که نه مجال آن این ستون است و نه نویسنده این یادداشت، قصد و انگیزه چنین کاری را داشته است.

پرویز مشکاتیان، چهل و هشت ساله است، با کوله باری شاید هشتاد ساله که اگر از این به بعد هم به فرض کاری نکند، کار خود را کرده و بنای خود را برپا کرده است. اکنون گرد و خاک میدان های شلوغ سی و پنج سال پیش فرو نشسته و تک سواران آن روزها، پیران پند آموز امروزند که موسیقی شان هنوز در نوستالژی آن شور و هیجان است.

سید علی رضا میر علی نقی

از: روزنامه شرق

بیست و پنجم آبان ماه هشتاد و دو

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

آیا میدانید

  • چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

    چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

      چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟ (نکته: این نوشته، برای کسانی است که در انتخاب ساز مردد بوده و نیاز به راهنمایی دارند). شاید نخستین پرسش برای کسی که، ایده و آشنایی با موسیقی ندارد، و قصد یادگیری موسیقی داری این باشد: چه سازی را انتخاب کنم؟ انتخاب ساز، کاملا سلیقه ای است، و انتخاب ساز، در واقع انتخاب و دنبال کردن سلیقه فرد و برداشت شخص از موسیقی است. برای انتخاب ساز به منظور یادگیری موسیقی، چند عامل نقش مهمی دارند که به آنها اشاره میکنیم: سلیقه و علاقه فرد به صدای سازی که یا دیده، یا صدایش را شنیده، و آشنایی هرچند اندک نسبت آن ساز دارد. شکل ظاهری ساز نیز نقش به سزایی در انتخاب دارد. کسی که آشنایی چندانی با موسیقی ندارد، برای شروع نوازندگی و انتخاب، به شکل ظاهری ساز نیز نظر دارد. سبک و کاربرد ساز یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز است. در واقع کاربرد ساز در سبک های موسیقی پاپ، کلاسیک، سنتی و... میتواند یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز باشد. مشورت و راهنمایی صحیح، می تواند راه بسیار خوبی برای انتخاب ساز باشد. ولی در نهایت، خود شخص است که تصمیم گیرنده نهایی است. چند توصیه…

از ما بپرسید

  • چگونگي برقراري ارتباط نوازنده با مخاطب روي صحنه

    چگونگي برقراري ارتباط نوازنده با مخاطب روي صحنه

    چگونگي برقراري ارتباط نوازنده با مخاطب روي صحنه برقراری ارتباط نوازنده در حین اجرای زنده، با شوندگان حاضر در سالن، مبحثی بسیار جدی و جالب است که برای تحلیل و چگونگی و راه های مختلف برای تاثیر گذاری بیشتر آن نیاز به نوشتاری مفصل دارد که به زودی در مورد آن، در این سایت بحث شده و نوشته هایی برای خواندن شما عزیزان آماده و عرضه خواهد شد. بیست و هفتم خرداد هشتاد و نه  

درباره ی موسیقی هنری ایران

logo persian004 موسیقی هنری ایران، نخستین روزنامه الکترونیکی روزانه موسیقی ایران

همکاری: پیام به این شماره تلگرام
09226521131